نقد روانکاوی خط تیره( کارشناس ارشد روانکاوی)

سجاد علیمردانی، به مناسبت چاپ دوم داستان بلند «خط 1»، اثر سعید اسدی، یادداشتی را در اختیار ایبنا قرار داده است. این داستان بلند مبتنی بر سبک «جریان سیال ذهن» نگاشته شده و نویسنده از تکنیکهای ادبی مدرن برای نوشتن این کتاب استفاده کرده است.

خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، سجاد علیمردانی: داستان «خط تیره» داستانی دایرهوار است که نقطه آغاز آن، نقطه پایان آن محسوب میشود؛ فلشبکی به گذشته شخصیت اصلی داستان، تا خواننده را مجاب به پذیرش پایان آن نماید. این دست داستانها که پایان را از ابتدا پیش روی خواننده آشکار میکنند درصدد غافلگیرکردن یا شگفتزده نمودن خواننده نیستند، بلکه صراحتاً از ابتدا موضوع را مشخص میکنند و خواننده در طی داستان، منتظر فرآیندهایی است تا بتواند با خواندن و تفکر و تعمق در آن، پایان داستان را درک و تحلیل کند؛ اگر چه این داستان خود در پایان خواننده را شگفتزده میکند و او را تا مدتها به تفکر و تعمق وامیدارد. مستوجب این شگفتی نه ابهام یا ایهامهای موجود در داستان، بلکه هضم و کنار آمدن با موضوعی است که خواننده کمتر و شاید بهتر است بگوییم به ندرت با آن برخورد داشته است. به هر حال نویسنده به انحای مختلف سعی بر آن دارد که دلیل محکمهپسندی بر آن ارایه کند هرچند پذیرش این ادله برای خواننده معمولی، نامتعارف و ناپسند میآید. شکل نگارش جریان سیال ذهنی داستان و شناور بودن زمان و تغییر راوی داستان با تمام پیچیدگیها برای مخاطب آزاردهنده نیست.

«علی» بهعنوان محوریترین شخصیت داستان (اگرچه به نظر میرسد قهرمان یا ضدقهرمان این داستان رضا باشد) فردی غمگین، تنها، افسرده، ناامید و سرگشته است که درصدد پایان بخشیدن به شرایطی است که نه او، بلکه جامعه و دیگران برایش رقم زدهاند و او قربانی این شرایط از پیش تعیین شده است. او با انتخاب خودکشی به جای مرگ میخواهد خود را در بخشی از این زندگی سهیم بداند و حق انتخاب را درک و دریافت کند. انتخابی که در زندگی او کمتر اتفاق افتاده است.